Çocukta Özgüven Oluşumu ve Gelişimi 1

Merhabalar

Bu yazıda ebeveynlerin en çok merak ettiği bir konu üzerinde duracağız.

Çocukta özgüven oluşturmak ve geliştirmek.

Özgüven dediğimizde aklımıza neler geliyor?

Kendi kendimize bu soruyu sormamızı istiyorum. Ve cevapları bir kağıda yazmanızı.

Özgüven sahibi bir insan nasıl biridir örneğin?

Ya da özgüven sahibi bir çocuk nasıl bir çocuktur?

Bu soruyu çevredeki insanlara sorduğumda özgüven sahibi biri için kendini iyi bir biçimde ifade eden, kendinden emin olan, girişken, kendini tanıyan,  becerikli vb. cümlelerle karşılaştım.

Bu cümlelerin hepsi özgüvenle ilgili bize bir şeyler söylüyor. Şimdi isterseniz özgüvenin temellerinin oluşumuna ve gelişimine bir bakalım.

Özgüven dediğimiz duygu ,yaşamın ilk iki yılında temellerini oluşturur diyebiliriz. Bakım verenin çocukla kurduğu ilişkiye, çocuğun genetik özelliklerine, çevredeki uyaranların yeterli düzeyde olmasına bağlı olarak değişir.

Buradaki en önemli nokta bakım verenin çocukla kurduğu güven ilişkisidir.

Güveni sağlayan iki unsuru tekrardan hatırlamakta fayda var :

Bunlardan ilki annelik işlevlerinden meme işleviydi.

İkincisi kucak işlevi.  

Özgüven duygusu ilk yıllarda oluşur ve sonrasında gelişir demiştik.

Peki nasıl gelişir ?

Çocuklarda iki türlü öğrenme yolu vardır. (Birçok yol var aslında lakin genel olarak ikiye ayırıyoruz)

Birincisi deneme-yanılma.

İkincisi sosyal öğrenme dediğimiz çocuğun ne görüyorsa onu taklit etmesidir/yapmasıdır.

Yaşamın ilk yılının sonuna doğru çocuk konuşma ve yürüme konusunda aşama kaydetmiş olur ve anne ile yapışık bir ilişki yaşayan çocuk, yavaş yavaş anneden uzaklaşma ve dünyayı keşfetme deneyimlerine çıkar. Burada özgüvenin temelleriyle birlikte gelişmesine şahitlik ederiz. Çocuk deneme-yanılma yoluyla dünyayı tanımaya çalışır. Deneme- yanılma yolu örneğin, çocuğun bir bardağı ittirmesi ve hareket ettiğini görmesi, evdeki eşyalara dokunması, yolda karşılaştığı nesnelere yönelmesi vb.

Genel olarak çocuk yeni öğrenmeler konusundaki istekliliğini bu yolla bize gösterir. Sonrasında çocuk bu davranışları/öğrenmeleri defalarca dener.

Çocuğun denemesine, yanılmasına, hata yapmasına fırsat vererek ve dünyayı keşfetmesine olanak sağlayarak ondaki özgüveni geliştirmiş oluruz.

Yaşamın ilk yılının sonuna doğru çocuk anneden ayrılırken bir ayrılık kaygısı yaşar. Ayrılık kaygısı çocuğun anneden ayrılmasına-ayrışmasına-bireyleşmesine ve dünyayı keşfetmesine olanak sağlar.

Ayrılık kaygısı yüksek olan annelerde/çocuklarda bu durum tam tersi biçimde görülür. Örneğin çocuk anneye yapışır, onu bırakmaz istemez ya da anne çocuğun kendisine ihtiyacı olduğunu düşünüp çocuğa yapışarak onun özgüven oluşturmasına engel olur. Sonrasında çocuk ne kendi yemeğini yer ne de giysisini giymek ister. Her şeyi anneden bekler ve öz bakım ihtiyaçlarını karşılayamaz. Bu gibi durumlarda şöyle bir soru sormakta fayda var : Ben mi çocuğumdan ayrılamıyorum yoksa çocuğum mu benden ?  

Öz bakım becerilerini geliştirmesine,

dünyayı keşfetmesine,

hata yapmasına

ve yeni şeyler denemesine izin verilmeyen ve bu konularda gelişimine destek verilmeyen çocuğun özgüveni geliş(e)mez ve hasar  görür denilebilir.

Özgüven duygusunu oluşturan ve besleyen faktörlerden biri de öz değer duygusudur.

Öz değer duygusu çocukta nasıl oluşur peki ?

Bir sonraki bu konudan devam edeceğiz.

Sevgiyle kalın.

Psikolojik Danışman
Cengiz Avcı

Sorularınız

psikoloji@patikapsikoloji.com
Semerciler Mahallesi, Milli Egemenlik Cd. No:61 D:Kat:1 Daire:3, 54100
Adapazarı/Sakarya

Sakarya Psikolog | Patika Psikoloji © 2018 İçeriklerin kopyalanması ve kullanılması yasaktır.